Kỹ thuật can thiệp qua động mạch là hệ thống kỹ thuật xâm lấn tối thiểu sử dụng ống thông nội mạch để đưa trực tiếp thuốc điều trị hoặc vật liệu thuyên tắc vào động mạch nuôi khối u. Tùy theo mục tiêu điều trị và phương thức phối hợp, kỹ thuật này được chia thành ba hình thức chính: truyền hóa chất qua động mạch, thuyên tắc động mạch và hóa chất thuyên tắc động mạch. Ba phương thức này có mối liên hệ kế thừa và phát triển lẫn nhau, đồng thời tạo thành nền tảng quan trọng của liệu pháp điều trị tại chỗ trong ung thư biểu mô tế bào gan và nhiều loại khối u giàu mạch máu khác.
Kỹ thuật truyền hóa chất qua động mạch (Transarterial Infusion chemotherapy-TAI) là phương pháp can thiệp sử dụng vi ống thông siêu chọn lọc đưa vào động mạch nuôi chính của khối u, sau đó truyền trực tiếp thuốc hóa trị vào động mạch theo hình thức liên tục hoặc ngắt quãng. Nguyên lý của kỹ thuật này là làm tăng đáng kể nồng độ thuốc tại chỗ trong mô khối u, có thể cao gấp nhiều lần so với hóa trị toàn thân qua đường tĩnh mạch, đồng thời hạn chế sự phân bố thuốc trong tuần hoàn ngoại vi, từ đó giúp giảm rõ rệt các tác dụng phụ toàn thân. Đây là phương pháp thường được áp dụng trong điều trị giảm nhẹ nhằm thu nhỏ khối u và phối hợp điều trị đối với các trường hợp khối u không còn khả năng phẫu thuật cắt bỏ.
Quá trình điều trị được thực hiện dưới hướng dẫn trực tiếp của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA). Sau khi xác định chính xác động mạch nuôi khối u, ống thông sẽ được đưa siêu chọn lọc đến nhánh động mạch mục tiêu, tiếp đó thuốc hóa trị được truyền chậm theo phác đồ điều trị đã định. Thủ thuật diễn ra nhanh chóng, xâm lấn tối thiểu, sau can thiệp, thông thường chỉ cần băng ép vị trí chọc mạch để cầm máu.
●Nồng độ thuốc cao tại chỗ, giúp tăng hiệu quả và giảm độc tính: Nồng độ thuốc trong mô khối u đạt cực kỳ cao, làm tăng khả năng tiêu diệt tế bào u; đồng thời, các phản ứng có hại toàn thân giảm rõ rệt.
●Siêu chọn lọc chính xác, khả năng nhắm đích cao: Nhờ kỹ thuật siêu chọn lọc bằng vi ống thông, thuốc có thể được đưa tập trung tối đa vào vùng tổn thương.
●Phối hợp linh hoạt, ứng dụng rộng rãi: Kỹ thuật này thường được áp dụng tuần tự hoặc kết hợp với thuyên tắc mạch, tiêu hủy khối u, liệu pháp nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch nhằm nâng cao hiệu quả điều trị toàn diện.
Kỹ thuật này chủ yếu được chỉ định trong điều trị giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan nguyên phát giai đoạn tiến triển, di căn gan và các khối u giàu mạch máu tại vùng đầu cổ hoặc phổi. Ngoài ra, phương pháp còn có thể được ứng dụng như liệu pháp hóa trị bổ trợ sau phẫu thuật nhằm hạn chế nguy cơ tái phát tại chỗ.
Kỹ thuật thuyên tắc động mạch (Transarterial Embolization-TAE) là phương pháp can thiệp sử dụng ống thông để đưa có chọn lọc vật liệu thuyên tắc vào động mạch nuôi khối u, từ đó gây tắc dòng máu cơ học, làm khối u rơi vào tình trạng thiếu máu, thiếu oxy và hoại tử. Do không phối hợp truyền thuốc hóa trị trong quá trình điều trị, kỹ thuật này thường được chỉ định trong những trường hợp lâm sàng không phù hợp sử dụng hóa chất hoặc khi cần kiểm soát tổn thương chủ yếu bằng cơ chế cắt đứt nguồn cấp máu nuôi khối u.
Trong quá trình can thiệp, sau khi xác định chính xác động mạch nuôi khối u, các vật liệu thuyên tắc như hạt gelatin xốp, hạt polyvinyl alcohol (PVA) hoặc vi cầu mang thuốc sẽ được bơm chọn lọc vào nhằm gây tắc trực tiếp hệ vi mạch trong vùng khối u. Sau thuyên tắc, mô khối u nhanh chóng bị cắt đứt nguồn cung cấp máu, dẫn đến thiếu máu cục bộ và hoại tử đông; theo thời gian, kích thước khối u có thể thu nhỏ dần.
●Tiêu diệt khối u thông qua cơ chế cắt đứt nguồn cấp máu nuôi mà không sử dụng hóa chất: Phương pháp này giúp tránh các độc tính trên gan và tác dụng phụ toàn thân do thuốc hóa trị gây ra, đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân suy giảm chức năng gan hoặc không dung nạp hóa trị.
●Thao tác tương đối đơn giản, có thể thực hiện lặp lại nhiều lần: Với đường vào xâm lấn tối thiểu, kỹ thuật này có thể được tiến hành nhiều đợt hoặc theo từng vùng tổn thương khi cần thiết, giúp kiểm soát linh hoạt chiến lược điều trị.
●Chỉ định rộng rãi, nâng cao hiệu quả điều trị phối hợp: Phương pháp này có thể kết hợp với các liệu pháp điều trị tại chỗ như cắt đốt bằng sóng cao tần (RFA) hoặc cắt đốt vi sóng (MWA) nhằm xử lý các tổn thương còn sót lại ở vùng rìa sau điều trị đốt.
Phương pháp này được áp dụng trong cầm máu cấp cứu cho các trường hợp ung thư biểu mô tế bào gan không còn khả năng phẫu thuật cắt bỏ, u mạch máu gan, di căn gan giàu mạch máu và một số khối u gan bị vỡ gây xuất huyết. Đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân không dung nạp hóa trị hoặc cần bảo tồn tối đa chức năng gan còn lại.
Kỹ thuật hóa chất thuyên tắc động mạch (Transarterial Chemoembolization – TACE) là phương pháp can thiệp phối hợp, trong đó thuốc hóa trị được trộn với dầu iod hóa (Lipiodol) tạo thành dạng nhũ tương và bơm vào động mạch nuôi khối u, sau đó tiếp tục sử dụng vật liệu thuyên tắc để gây tắc mạch. Kỹ thuật này kết hợp ưu điểm của truyền hóa chất qua động mạch (TAI) - giúp đạt nồng độ thuốc cao tại chỗ - cùng hiệu quả gây thiếu máu nuôi của thuyên tắc động mạch (TAE), nhờ đó thuốc hóa trị có thể lưu lại lâu hơn trong mô khối u và phát huy tác dụng kéo dài. Đồng thời, việc cắt đứt nguồn cấp máu nuôi khối u giúp tạo ra hiệu quả hiệp đồng kháng u rõ rệt. Hiện nay, TACE được xem là phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho ung thư biểu mô tế bào gan giai đoạn trung gian theo phân loại Barcelona (BCLC giai đoạn B).
Trong quá trình can thiệp, đầu tiên nhũ tương dầu iod hóa trộn với thuốc hóa trị được bơm từ từ, làm cho hỗn hợp dầu thuốc lấp đầy các vi mạch trong khối u. Sau đó, bổ sung các vật liệu thuyên tắc như bọt biển gelatin để tăng cường thuyên tắc. Dầu iod hóa không chỉ là môi trường thuyên tắc mà còn là chất mang thuốc hóa trị và chất đánh dấu, giúp thuận lợi cho việc theo dõi hình ảnh sau can thiệp.
●Đòn tấn công kép hóa trị-thuyên tắc: Hóa trị tại chỗ kéo dài kết hợp với cơ chế gây thiếu máu nuôi khối u, chỉ với một lần điều trị cũng có thể tạo ra vùng hoại tử diện rộng.
●Giải phóng thuốc kéo dài, phơi nhiễm toàn thân thấp: Nhũ tương dầu iod hóa giúp thuốc hóa trị được giải phóng chậm và kéo dài thời gian tác dụng tại chỗ, đồng thời làm giảm mức độ phơi nhiễm toàn thân và hạn chế độc tính toàn thân.
●Bằng chứng đầy đủ, được khuyến cáo trong hướng dẫn: Nhiều nghiên cứu đã xác nhận lợi ích cải thiện thời gian sống còn, khiến phương pháp này trở thành lựa chọn điều trị tiêu chuẩn hàng đầu cho ung thư biểu mô tế bào gan giai đoạn trung gian.
Phương pháp này chủ yếu được áp dụng cho ung thư biểu mô tế bào gan nguyên phát giai đoạn trung gian và tiến triển không còn khả năng phẫu thuật cắt bỏ, đồng thời cũng có thể được sử dụng trong điều trị giảm nhẹ đối với di căn gan và một số khối u nghèo mạch máu. Trong thực hành lâm sàng, kỹ thuật thường được phối hợp với các phương pháp tiêu hủy tại chỗ (đốt u), liệu pháp nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch nhằm kéo dài thời gian sống thêm cũng như cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
